Førstesida
  Nr. 17   Fredag 27. april 2013                          Fri vekeavis for kultur og politikk
Send oss dine tips!
 

  FØRSTESIDA

   NYHENDE


Politikk
Kultur
Utanriks
Økonomi
Distrikt
Miljø
Aktuelt
Næringsliv

   KRITIKK

Bøker
Film
Musikk
Teater

   Meiningar

Leiar
Kommentarar
Helgheim
Debatt
Klok på bok
   
Kay Lokøy

Arkiv

Finn nyhende:

   AKTUELT

Biletglimt

   BUTIKKEN

Abonnement
Forfattaraviser
Andre forlagsprodukt
Aksjar i Dag og Tid

   MARKNADSPLASSEN

Ledige stillingar
Riksoversynet
Rubrikkar
Send inn annonse

   DAG OG TID

Annonseprisar
Avtalegiro
 
Endring abonnement
Teikn abonnement!
Last ned avis (PDF)

   ANNA

Lenkjer
Tips oss
   
  Utvikla av InBusiness AS


Roman med lyrisk tone
Merete Røsvik Granlund,  04.03.06

Utland er ein roman utanom det vanlege, med sterke språklege kvalitetar, skriv meldaren. Foto: Aschehoug
ROMAN
Aasne Linnestå:
Utland
Aschehoug

Aasne Linnestå er lyrikar, og har tidlegare gjeve ut to diktsamlingar: Små, hellige løgner (2000) og Stanislaw. En forestilling (2002). Begge fekk gode meldingar.

Hovudpersonen i boka er Hege. Ho er ei kjenslevar og labil ung kvinne, men òg sterk. Ho har nett mist jobben sin i postverket, truleg fordi ho har skremt medarbeidarane sine med diverse hissige utbrot, og no brukar ho all tida si til å vere hjå morfaren som ligg for døden. Vi får vite at ho er gravid for tredje gong med Halvard, som ho har hatt eit av-og-på-forhold til sidan ungdommen, og at ho denne gongen vil la fosteret leve fram jamvel om forholdet truleg ikkje lèt seg berge. I den seksuelle relasjonen deira var ho den styrande parten, og der ho verkar ekstrovert og eksplosiv, er han introvert og unnvikande. Denne relasjonen blir sett opp mot den relasjonen ho har til morfar sin, som ho har vore sterkt knytt til heilt sidan barndommen.

Lyriske verkemiddel
Eg ventar meg alltid mykje når eg får prosa skriven av ein lyrikar, rett og slett fordi dei er så medvitne språkbrukarar, og har lagt så mykje arbeid i å finne nye måtar å uttrykkje seg skriftleg på. Men det er ikkje åleine nok til å skape ein god roman. Så – er dette ein god roman?

Teksten til Linnestå er i høg grad merkt av eit krese, lyrisk språk. Det kjem først og fremst fram ved at språket er presist, men rett som det er må ein som lesar òg tenkje seg om to gonger for å sjå meininga i ei setning, fordi forfattaren går utanom allfarveg i biletlege uttrykksmåtar. Og nokre gonger er ikkje meininga openberr, ho er sekundær i høve til det impresjonistisk deskriptive ved språket. Som her, når Hege, etter sjølv å ha opplevd ein trugande situasjon, har vore utagerande mot ein sjukepleiar og blir møtt av ein eldre pleiar ho har tillit til:

«Natt. Åsta står i døra. Lyset fra korridoren er en hvit vegg. Hun har farger, har bestandig det. Midt i alt det hvite er det områder av gult, grønt, rødt. Hege vil spørre seg vekk. Hun glir inn i Åstas trekk, inn i det godt voksne ansiktet.» (s. 151)

Nokre stader nyttar forfattaren òg typografiske verkemiddel, som bruk av ekstra mellomrom i teksten i attgjeving av tale, eller tekstplassering på sida.

Romanen er bygd opp gjennom korte kapittel som igjen kan vere oppdelte i kortare bolkar. I kvart skriftstykke får vi skildra ein konkret situasjon, eller tankar, draumar, stemningar og hendingar slik dei artar seg for Hege. Innimellom kjem utdrag av ei dagbok Hege fører, attgjevne i kursiv. Endå skildringane i dei einskilde tekstane går nært inn på hovudpersonen og tek med mange detaljar, blir ikkje handlinga overforklart og gjennomanalysert, forfattaren lèt forteljinga vere open på sentrale punkt.

Uvanleg roman
Dette er altså ein tekst som rører seg i eit tekstrom ein stad mellom romanform og lyrikk, men eg vil ikkje gå så langt som å kalle kvar tekst for eit prosadikt. Ein skulle kanskje tru at dette dermed blei ein tung tekst å lese. Og ein «pageturner» kan ein vel ikkje kalle boka. Men eg vil seie at jamvel om romanen rører seg sakte framover, og tidvis i hopp bakover i tid, og jamvel om han er relativt lang (236 sider) i høve til kva som faktisk skjer av handling, så greier Linnestå å skape eit sug i teksten som dreg lesaren med seg. Det er mykje det velsmakande språket å takke.

Men det er òg noko med motiva; vanskeleg kjærleik, nytt liv, levd liv og død. Dei mange små rørslene i teksten skaper etter kvart ei forteljing med narrative liner som når langt. Vi blir kjende med ein del av forhistoria til morfaren, som glorifiserer krigen og lever seg inn i historia om sabotørane av tungtvassfabrikken på Rjukan. Men seg sjølv ser han som ein svekling, som ein gong sveik ei kvinne slik Hege no blir sviken av sin kjærast. Morfaren likar ikkje Halvard, kanskje nett fordi dei har meir sams enn ein skulle tru.

Hege lever seg inn i den dramatikken som utspelar seg i Dubrovkateateret i Moskva, der hundrevis av menneske blei haldne som gislar av sjølvmordsaksjonistar frå Tsjetsjenia. Men jamvel om ho lèt seg røre av lagnaden til dei som er offer, blir ho sjølv rusa av den makta ho kan ha over andre. Når ho finn ut om den kvinna morfaren ein gong svikta, blir ho dregen mot henne, og leitar henne opp. Men trur ho verkeleg at ei helsing frå morfaren skal ha noko å seie for den no gamle kvinna?

Det store med denne romanen er likevel den gjennomgåande lyriske tonen. Utland er ein roman utanom det vanlege, med sterke språklege kvalitetar.

Merete Røsvik Granlund er litteraturvitar og fast bokmeldar i Dag og Tid.



Tips ein venn om denne nyheita.
Til:    Fra:   

« Tilbake