Førstesida
  Nr. 17   Fredag 27. april 2013                          Fri vekeavis for kultur og politikk
Send oss dine tips!
 

  FØRSTESIDA

   NYHENDE


Politikk
Kultur
Utanriks
Økonomi
Distrikt
Miljø
Aktuelt
Næringsliv

   KRITIKK

Bøker
Film
Musikk
Teater

   Meiningar

Leiar
Kommentarar
Helgheim
Debatt
Klok på bok
   
Kay Lokøy

Arkiv

Finn nyhende:

   AKTUELT

Biletglimt

   BUTIKKEN

Abonnement
Forfattaraviser
Andre forlagsprodukt
Aksjar i Dag og Tid

   MARKNADSPLASSEN

Ledige stillingar
Riksoversynet
Rubrikkar
Send inn annonse

   DAG OG TID

Annonseprisar
Avtalegiro
 
Endring abonnement
Teikn abonnement!
Last ned avis (PDF)

   ANNA

Lenkjer
Tips oss
   
  Utvikla av InBusiness AS


Nord-irsk hemn og forsoning

Av Cathrine Brøymer
,  27.11.09


FILM
Five Minutes of Heaven
Regi: Oliver Hirschbiegel
England 2009

Scener frå stolte herskapshus er ikkje kvardagskost i filmar om dei tidlegare konfliktane i Nord-Irland. Heller ikkje menn i dress med eigen sjåfør. Største­delen av handlinga i Five Minutes of Heaven er nemleg lagd til notida, noko som markerer ein klar av­­stand til tida som har gått og dei mest valdelege hendingane. Men kor stor er den reelle distansen mellom då og no? Er det til dømes mogleg å tilgje eit drap? Slike spørsmål er det filmen stiller i ei interessant drøfting av tilhøvet mellom gamle fiendar.

Handlinga krinsar rundt ein konfrontasjon mellom to frå kvar si side av kampen. To vaksne menn skal møtast på danna vis framfor kamera i eit flott herskapshus. Bakgrunnen er eit drap på ein katolikk, utført av ein ung gut med medlemskap i den unionistiske militsen UVF (Ulster Volunteer Force) i 1975. Ein liten gut, Joe, bror til den myrda, såg gjerningsmannen og skota som blei avfyrte, og plutseleg skal han møte mordaren, Alistair Little, mange år seinare.

No som åra har gått, er TV-teamet spent på kva dei kan få ut av dette spektakulære møtet. Ja, det heile har nesten preg av å vere eit psykologisk eksperiment og verkar både parodisk og grotesk på éin gong. Kva er dette? Tore på sporet? Likevel synest eg det er eit godt grep, for på denne måten kan tilskodarane sjå saka frå fleire vinklar og ikkje minst på repeat. Joes dramatiske og pinefulle gonge på veg ned trappa i herskapshuset der lagnadsmøtet skal finne stad, må til dømes gjerast på nytt av di kameramannen snublar på slutten av scena. Vi kan sjå korleis det heile er kunstig og nøye koreografert av aktørane frå TV-selskapet. Gjennom kamera kan vi sjå vrengjebiletet av ein røyndom som er langt hardare og styggare. Likevel er stemninga meir intens på dette danna stadiet i filmen enn seinare, då konflikten når eit anna høgdepunkt. Den første halvdelen av filmen er også den beste.

Krenkt uskuld
Kontrasten er påtakeleg mellom herskapshuset og scenene frå 70-åra, der ein familie på eit brunt, slite kjøkken et middagsmat med særskilt kvardagslege tyggje- og smattelydar. På guterommet står sonen, Alistair, og granskar tenåringsandletet sitt, og i leikekassen under senga ligg det ein revolver. Vi kan dess­utan sjå den unge guten posere framfor spegelen med våpenet, oppglødd over det som skal hende: eit drap. Tre gonger høyrer vi røysta til den aldrande Alistair fortelje over TV- og film­bileta kven han var på den tida, og om bakgrunnen for det som hende. Fortida blir på eit vis presentert som ein annan stad med ein eigen logikk. The troubles blir med eitt noko som har passert, som ein kan diskutere og reflektere over, uavhengig kva side av konflikten ein høyrde til.

Innan Alistair skyt mannen han skal drepe, får han auga på ein liten gut med ein ball utanfor huset: Joe. Dette biletet av guten med ballen ser vi fleire gonger gjennom filmen og blir etter kvart ei førestelling av krenkt uskuld; barnet som arvar konflikten frå dei vaksne. Og skuldkjensla har like fullt eksistert på båe sider: Hjå den elleve år gamle guten som fekk skulda av mora, av di han ikkje hadde gjort noko for å stogge drapet. På den andre sida har vi Alistair som seier at han alltid har hugsa det skrekkslegne andletet til guten med ballen.

Ikkje åleine
Men sjølv om det var Alistair Little som skaut, var han ikkje åleine om udåden. Episoden der han sit i bilen saman med kameratane før drapet, reflekterer den unisone aksepten for vald på båe sider av konflikten. Og på eit vis verkar det som om det kollektive ansvaret er større enn det individuelle. Men filmen viser at det ikkje er slik. Når møtet mellom dei to hovudpersonane likevel ikkje kan skje på herskapshuset framfor eit nærgåande kamera, blir det di tydelegare at Alistair ikkje bør forklare seg offentleg, men overfor guten han i si tid krenkte.

Gradvis opnar filmen opp rom i det kollektive og individuelle kjenslefeltet som verkar universelle på båe sider av striden, noko eg synest er særs godt gjort. Legg til at rolleprestasjonane til Liam Neeson og James Nesbitt gjer filmen vel verd å sjå. Der Neeson er ein sindig, reflektert og skuldtyngd mordar, fungerer Nesbitt glimrande som overspent og rasande nervebunt.

Cathrine Brøymer er litteraturvitar og fast filmmeldar for Dag og Tid.



Tips ein venn om denne nyheita.
Til:    Fra:   

« Tilbake