Denne åtvaringa kom nesten samstundes med at Noreg vedtok ei ny privatskulelov, som skulle stogge den store framveksten av friskular. Bak vedtaket låg argumenta om å styrkje den offentlege fellesskulen og hindre at vi får eit skulesystem som skaper sosiale skilnader. Reglane for å starte privatskule på religiøst grunnlag var det derimot ingen som sette spørjeteikn ved. Gjennom den nye lova fekk dei religiøse og pedagogiske alternative skulane tvert om større fridom til å lage alternative læreplanar. Kravet er at desse skal vere «jamgode» med læreplanane i den offentlege skulen, men kva som skal reknast som jamgodt, er så langt ikkje klart definert. Det er det opp til Utdanningsdirektoratet å avgjere i kvart tilfelle. Så lenge dei kristne skulane brukar minst 25 prosent av KRL-faget til å informere om andre religionar og kva som er norsk lovgjeving kring dei, står det dei fritt å forkynne eiga tru som dei vil. Kva inneber det for elevane? Bør vi ta inn over oss åtvaringane frå Europarådet?

Dag og Tid har vitja Elihu Kristne Grunnskole i Tønsberg for å få nokre svar.

Tru og teoriar
– Vi trur på at Gud skapte verda, ja, og har fått lov til å undervise ut frå Bibelen. Men vi underviser også i andre teoriar, slik det står i fagplanen at vi skal, og vi brukar dei same lærebøkene som den offentlege skulen. Målet for kunnskapsministeren er at vi skal vere nøytrale i undervisinga av evolusjonsteorien, så det er vi, fortel rektor Grethe Svendsen på telefon før vi kjem.

– Men det er klart at heilt nøytral vert ein aldri. Det er det ingen som er, svarar ho nokre dagar seinare.

Lærarane Arve Jelmert og Sven Kjetil Nilsen, som begge under­viser i både naturfag og kristendom på ungdomsskulesteget, ser ikkje dette som noko problem.

– Vi forklarar sjølvsagt evolusjonsteorien og seier at dette er noko elevane må lære seg fordi det er ein del av pensum og fordi fleire vitskapsfolk meiner at dette er rett. Men vi får også lov til å fortelje elevane kva med denne teorien som er vanskeleg å forklare. Det er fleire ting som ikkje passar inn i teorien, men det er det ikkje alle lærebøker som tek opp, seier Jelmert.

Nilsen fortel at hans mål med undervisinga er å presentere både utviklingslæra og kreasjonismen som teoriar og forklare at vi ikkje veit nøyaktig korleis verda har vorte til.

– Det er ingen teoriar som forklarar alt. Teorien om Big Bang har til dømes inga forklaring på kvar materien som eksploderte, kom frå, og det finst fleire hol i utviklingslæra. Likevel vert det teke for gjeve at vi ættar frå apane. Vi vil ha bort denne «slik-er-det»-tankegangen og legg difor fram fleire teoriar. Eg syner også korleis ein med vitskapleg metode kan ta teorien om at Gud skapte verda som utgangspunkt for å få tinga til å passe saman.

Nilsen seier at han ikkje har noko imot utviklingsteoriane i seg sjølv, men han mislikar at dei vert presenterte som sanning.

– Det rettferdiggjer jo ateisme og fører til at elevane vel å ikkje tru, utan å ha fått andre alternativ.

Vert påverka
Elihu Kristne Grunnskole har i dag 91 elevar frå 1. til 10. klasse og 14 lærarar. Skal ein verte lærar på skulen, er det ein føresetnad at ein er personleg kristen, fortel rektor Grethe Svendsen.

– Det hadde ikkje vore nokon vits i å ha ein eigen kristen skule om ikkje, meiner ho.

– For meg er det viktig å tru at Gud skapte verda. Om det vart gjort på 13,7 milliardar år eller på sju dagar, er ikkje så viktig. Det viktige er at eg trur det ikkje kan ha hendt av seg sjølv. Difor seier eg frå til elevane kva eg trur på, men eg legg også vekt på at alle får tru det dei vil, forklarar Nilsen.

– Er ikkje denne vektlegginga av tru eit hinder for vitskapen?
– På ingen måte. Bibelen er ei god kjelde for dei aller fleste vitskapsmenn. I den grad det finst hinder mellom Gud og vitskapen, trur vi framleis på vitskapen, men vi trur at Gud kan bryte lovene i naturen. Vi er ikkje redde for sanning, verken i vitskap eller i gudstru.

– Er det lett for ein elev i barne­skulen å stille seg kritisk til det alle lærarane seier at dei trur på?
– Nei, men det er ikkje vanskelegare her enn i den offentlege skulen, der utviklingslæra vert presentert som den fulle og heile sanninga, held Nilsen fram.

– I dag får borna inn darwinismen gjennom TV heilt frå dei er små. Det vert lagt til som eit innskot i mange saman­hengar, dette at vi ættar frå apane. Dei som vil lære borna noko anna, må velje det aktivt, og foreldra som vel denne skulen, gjer det nettopp fordi han er bygd på kristen tru og på Bibelen, legg Svendsen til.

Nesten alle elevane på Elihu kjem frå heimar med kristne foreldre.

– Borna vert altså sende på kristen skule av foreldra og vert underviste av kristne lærarar heile grunnskulen gjennom. Kva tankar har de om religionsfridomen til desse elevane?

– Vi legg stor vekt på at vi vil gjere elevane i stand til å velje sjølve. Det har vi til og med sett opp som eit eige mål i tillegget til den offentlege Læringsplakaten. Vi legg ikkje skjul på at vi ønskjer at dei skal vekse opp og tru. Det er det største ønsket vårt, men vi vil at det skal kome gjennom fridom og val, seier Nilsen.

– Det er lettare for elevane å ta eigne val når dei har vorte presenterte for fleire teoriar, enn når dei får høyre at det berre er éin som er rett – slik dei gjer i den offentlege skulen, meiner Svendsen.

– Alle er påverka av oppveksten sin. Ein trur på det ein høyrer frå vener og familie og på den informasjonen ein får rundt seg. Ein er jo eit produkt av arv og miljø, legg Arve Jelmert til, og rektor nikkar samtykkjande:

– Ein seier jo at ungdomen i dag i stor grad røystar på det same politiske partiet som foreldra gjer.

– Er det eit argument for kristne skular?
– Vi meiner at Gud er borte frå den offentlege skulen. Det er grunnen til at vi treng kristne skular. Vi trur det er viktig at borna vert lærde opp i kristen tru og at dei slepp å løyne at dei er kristne. Det er det mange som må i den offentlege skulen, meiner Svendsen.