Dag og Tid nr. 14-15, laurdag 3. april 2004


Klok på bok nr 658:
Ein historisk augneblink
No er det så gale. Dei reiser visst alle, ser det ut til. Dalen er snart ikkje til å kjenna att. Eg trur det må ha noko med EU å gjera, kanskje fjerninga av den differensierte arbeidsgjevaravgifta. Eller kanskje er det noko med tilsetjingsstoffa i maten. Kva veit eg. Barabass reiste han òg, han for sin del sa at han ikkje orka meir av skuldingane om vêrdominans i noko han kalla Klok på bok. – Nok no. Eg kvoterer meg sjølv ut. Ryk og reis, sutre-søyer, frøste Barabass med skum kring nasebora, heiv seg i pickupen og køyrde vestover.

Det gjekk så fort, alt saman. Han Barabass hadde ikkje ein-gong stengt fjøsdøra etter seg, fann eg ut. Inne i fjøset oppdaga eg ein bunke med kort, brev, faksar og epostutskrifter. Eg tok til å lesa. Eitt brev var frå Randi Punsvik, som skreiv: «Forfattaren er den kloke Anna Gavalda, og boka heter ‘Eg elska ho’. Og all ære til oversetter Tove Bakke. Anna Gavalda ble behørig omtalt i Dag og Tid 13. mars 2004. Dette kloke mennesket ga 17. mars ut sin 4. bok, ‘Ensemble, c’est tout’, som sies å være en kjærlighetsroman.»

Alt folk veit. Alt det rare folk les. Og Punsvik var ikkje den einaste Dag og Tid-lesaren som las Dag og Tid, synte det seg.

«Med bakgrunn i Margunn Vikingstads intervju i Dag og Tid nr. 11 med Anna Gavalda var det ikke særlig vanskelig å finne ut at sitatet denne gongen var henta frå romanen ‘Eg elska ho’ (Je l’aimais)»,
skreiv Karl Johan Grønning.

«Det var eit utmerka portrett-intervju med Anna Gavalda i Dag og Tid for ei/to veker sidan. DOT har så flinke journalistar!»
, skreiv Kari Folvik. Javel ja, tenkte no eg, for eg les ikkje tabloidaviser.

«Dette var nesten for lett å finne fram til sidan det stod eit intervju med forfattaren i førre utgåva av Dag og Tid»
, skreiv Oskar Jahnsen. Han heldt fram slik: «Eg har diskutert tittelen på boka med ei fransk-norsk dame eg kjenner. Ho sa at tittelen ‘Je l’amais’ kunne tyde både han og ho, noko eg ut frå min gamle skolefransk også meinte å hugse, så den danske tittelen ‘Jeg har elsket’ har omgått problemet på ein fornuftig måte, meinte ho.« Ja, kjønn er vanskeleg. Eg for min del kan no føya til at det til og med kan vera vanskeleg å sjå skilnad på han og ho etter kvart. Og det er ikkje eit problem ein utan vidare kan løysa med tittel, verken på dansk eller norsk. Formann heiter det uansett.

Jahnsen takka dessutan dei ukjende som for ei tid sidan forklarte ordet «ei troskykkje» – men han hadde elles funne svaret i Ivar Aasens ordbok. Og der er stort sett svaret å finna, meinte han. Men ikkje svaret på kor Barabass vart av, vil no eg føya til. Eg opna eit nytt brev.

«Det er plent eit år sidan eg ein dag på biblioteket treiv ei bok, tolleg tilfeldig eigentleg, og seinare same kveld aldri kom meg i seng avdi eg laut lese henne ferdig. Det var Anna Gavalda som fengsla meg på ein uvanleg måte, med novellene i ‘Eg vil at nokon skal vente på meg’. Sjølvsagt laut eg få med meg ‘Eg elska ho’ ved fyrste høve, og no går eg og gler meg til neste bok kjem»
, skreiv Guro Knutsdotter Homme.

Ho fekk ikkje sova. Hm. Kanskje er det noko med denne Gavalda og nattetimane, undra eg. Eg ana eit mønster. For Thor Henriksen skreiv dette: «På nattbordet mitt har eg noko av Nattbiblioteket frå Samlaget. – Det høres så fransk ut, seier min svenske ven. Og boka til Anna Gavalda er der òg. Eg elska ho.» Så skreiv han: «Sola skin! Fjellvêr, men ein må vere ‘nede’ i byen. Slik er også livet.»

Ja, nett slik er det, tenkte eg, og mintest ein annan fjellvêr. Så mange sterke kjensler der ute. Frå ein annan kant av landet, ein faks frå Olav Molven. Han skreiv òg Eg elska ho, han skreiv òg om Anna Gavalda, og siterte frå ein bokomtale – «...vår tvil og vår svakheit, det handlar om livet som det er!»

Og breva heldt fram og heldt fram, det var fleire enn eg makta å fordøya, langt fleire enn eg kan nenmna her. Eg kjende det svulma i bringa. Det vart reint for mykje for meg, dette. Da eg hadde fått sjå all den tilliten som Barabass – og Dale-Oskar før han – hadde skapt i folk, gret eg ein liten skvett. Så skjønte eg det: Eg laut svara desse menneska. Eg laut halda eit lys brennande i vindauga. Kanskje kom Barabass attende ein dag. Han laut ha noko å koma attende til. Eg sende ein premie til Randi Punsvik. Så gjekk eg bort i den svulmande bokhylla til Barabass, opna ei tilfeldig bok skriven i 1978, og kom over desse opningsorda:

Klok på bok 658:

I februar 1948 steg kommunistføreren Klement Gottwald ut på balkongen på et barokk-palass i Praha for å tale til hundretusener av borgere som fylte Det gamle bytorget. Det var et historisk øyeblikk i Böhmens historie. En skjebnetime av den art som kommer bare én à to ganger i løpet av tusen år.  

Nett slik var det eg kjende det i denne stunda: Ein langnadstime var det. Eg visste ikkje om eg skulle le, gråta, hugsa eller prøva å gløyma. Så eg sette meg ned og skreiv av desse orda. Kanskje ville nokon der ute kjenna dei att. Kanskje ville dei svara innan 16. april, til Dag og Tid, Pilestredet 8, 0180 Oslo, eller senda ein faks til 22 41 42 10, eller ein e-post til klok@dagogtid.no. Kanskje.
Helene Myrbråten

© Dag og Tid

 

Ivar Aasen-almanakken -- Forfattaraviser
BESTILL HER


| Førstesida av denne utgåva | Abonnement | Arkiv | Lysingar |
| Butikk | Bladstova | Nett no |