Dag og Tid nr. 30, torsdag 26. juli 2001

Bøker:
Dristig konsentrasjon
Med novellesamlinga Eg vil at nokon skal vente på meg har Anna Gavalda teke det litterære Frankrike på senga.

Anna Gavalda
Eg vil at nokon skal vente på meg
Omsett av Ragnar Hovland
Samlaget

Det er romanen som pregar den franske litteraturtradisjonen, og kulturen for novellelesing er lite utbreidd, men debutboka til Gavalda vart ein internasjonal bestseljar og vann den viktigaste bokhandlarprisen i Frankrike då ho kom ut i 1999. Samlinga er no omsett til 16 språk.

Eg vil at nokon skal vente på meg
er ei samling av tolv historier frå Paris. Det er direkte storbysoger, med typisk bestseljartematikk som valdtekt, abort og fyll på repertoaret. I korte, fotografiske utsnitt vert me innvigde i forventningar og illusjonar som brest: Hjå han som for siste gong skal møta ho han elska mest, dei fulle ungdomane på veg heim i pappas tjuvlånte Jaguar og han som valde eit manuelt arbeid fordi han føretrekte at det var hendene hans som tenkte.

Mobil flanering

I opningsnovella «Små Saint-germainske øvingar» syner Gavalda ei observasjonsevne i beste Virginia Woolf-stil. Kvinna som er på stemnemøte med den framande mannen ho møtte på fortauet tidlegare på dagen, snakkar med og til seg sjølv i stream of consciousness-liknande passasjar, før Gavalda med ein flanørs detaljrikdom fører oss gatelangs og inn i dei små bulevardar:

«Eg dyttar opp døra og straks er det: Dunsten av øl blanda med kald tobakk, plinginga frå flipperspelet, den presteaktige kafédama med farga hår og nylonbluse som ein ser bh-en med digre spiler tvers gjennom, kveldsløpet på Vincennes som bakgrunnsstøy, nokre murarar i flekkete kjeledressar som utset endå ei stund møtet med einsemda eller med gamlemor, og gamle stamkundar med gule fingrar som plagar livet av alle med korleis husleigene var i 48. Sjølve lykka».

Gavalda legg opp til og skapar forventning, og stemninga mellom kvinna og den framande mannen ved restaurantbordet er lada. Men så ringjer mobiltelefonen til mannen og all magi blir broten. Her synest eg Gavalda gjer det for enkelt for seg, og hentar inn ein litt for lettkjøpt klimaks- og ombrekkingsdetalj som bryt med den elles så konsentrerte og fortetta forteljeforma. Avslutninga blir for lettbeint og konkluderande, og tankane går i ufrivillig retning av ei forførande KK-eller Det Nye-novelle med ein flatbanka slutt.

Muskuløs harselas

Det spontane og frimodige språket gjennom heile samlinga fascinerer. Leikande, og likevel så komprimert skaper det ein gjennomført konsentrasjon og gjer dei korthogde menneskeskildringane originale og tøffe. Dei raske skifta i forteljeperspektivet og fokus mellom dei mellommenneskelege relasjonane kan difor få slike utslag, som i til dømes den ironiserande novella «The Opel touch»:
«Det er laurdag kveld og ze saturday night fever. Ho vil ha kjærleik då ho møter den litt for magre guten med det markante bukkeskjegget.» Forfattaren meistrar her å omskapa ei tradisjonell replikkveksling til ein raffinert harselas: «Typen: Har vi ikkje møttest før ein plass? Puppane mine: ...Typen: Jo då! No hugsar eg det, du var ikkje på Garage på halloween-kvelden? Puppane mine:...(...)»

Lenger ute i novella, langt borte frå bukkeskjegg og adamseple, sit hovudpersonen heime hjå syster si med noko som minner om Erlend Loe-aktige notat og opplistingar. Dei morar seg:

«1. over at vi hyggar oss
2. over «Teflonpanna» (fordi han framfor alt ikkje ville binde seg)
3. over den skreddarsydde opelen hans
4. over rattet med juksepels
5. over den korte skinnjakka som han berre tar fram i helgene (...)».

Tragiske tema

Trass i tragiske og delvis sensasjonelle tema, maktar Gavalda å skrella av eit tabloid plott og henta fram noko forkjært. Det ligg ein sår undertone der, og det er unekteleg noko rørande over den narkomane musikaren som har velta seg ende over i damer han ikkje hugsar namnet på. Bortsett frå Ambre, som novella også er oppkalla etter. Ambre tok bileta sine utan at nokon merka det. Hundrevis av svart-kvitt foto som ikkje synte anna av den narkomane enn hendene hans. «(...) hendene dine for dei er det einaste som ikkje er øydelagt hjå deg», som ho sa det. Her er det den særeigne stemma til Gavalda melder seg, som ei fatal trøyst midt i den splintra og låste verda.

 Men av og til blir det for glatt. Det er som om motoren går for fort og ein med eitt er komen fram utan å skjøna kor det var ein fòr. Somme av novellene er for kjappe og strengt avrunda og vert ståande att som skisser over det som kunne vore.

Forfattaren er på sitt beste i det doble spelet mellom den slentrande elegansen og det djupt tragiske i emna. Når Gavalda gjennom desse flyktige rissa av menneskelege lagnader greier å syna kor uuthaldeleg kvardagen kan vera. Når Gavalda set døra litt på klem og syner oss den gravide kvinna og den institusjonelle verda kring ho, og lukkar døra der, beint framfor nasen på oss og me kan sitja att. Sitja att og lura på korleis det eigentleg gjekk med ho etter at ultralyden ikkje synte noko teikn til liv.
Inger N. Bråtveit

© Dag og Tid

 

Ivar Aasen-almanakken -- Forfattaraviser
BESTILL HER


| Førstesida av denne utgåva | Abonnement | Arkiv | Lysingar |
| Butikk | Bladstova | Nett no |