Dag og Tid nr. 43, 22. oktober 1998

Teater:

Dansar med fargar

Vidar Sandem har gjort ei diktarbragd med «Det kom ein engel», meiner Bernt Kvalvik.

Sogn og Fjordane Teater:
Det kom ein engel
Av Vidar Sandem
Regi: Mette Brantzeg

Kunstnaryrket har aldri vore for den som vil tene seg rik og leve sutlaust. Dei beste vekstkåra for kunstnarsinna torde kan hende heller ikkje vere landsbygda, der folk til alle tider har røynt og trudd på at ein skal ete sitt brød i sitt andlets sveitte. Og likevel, når ei bygd er så vakker som Jølster i Sunnfjord, må det vel mest ha vore naturbestemt at det skulle kome ein stor kunstnar, og nettopp ein målar, herifrå. Nikolai Astrup kom frå Jølster, og dit vende han tilbake. Han var ein kunstnar for verda, men han måtte heim att, for det var heime han hadde motiva sine, inspirasjonen og kjærleiken. Og Engelen sin.


No spelar Sogn og Fjordane Teater eit stykke om Nikolai Astrup og Engel, kona hans. Vidar Sandem har skrive ein tekst som i episodisk form hentar fram dei avgjerande hendingane i dette samlivet. Dei møtest når han er 27 og ho 15, prestesonen og husmannsdottera. Ho skjøner bileta hans og trur på kunstnarkallet hans frå første augneblink, og dei bestemmer seg for å halde lag. Vi ser glimt frå bygdelivet, der folk flirer og fleipar om den galne prestesonen som trur han er kunstnar, og viser skeptiske, utanforståande foreldre, og seinare korleis dei alle gradvis går over i undrande vørdnad.

Hovudpersonane sjølve nærmar seg kvarandre og oss gjennom monologar og dialogar som bokstavleg handlar om blomar, tre, jord og vårhimmel, men tydelegvis svært mykje om dei sjølve og elsken deira.

Skiftande uttrykk

Det spelemessig mest krevjande ved dette stykket er at det vekslar så ofte i uttrykk. Her er snart ramsalt realisme, snart telepatiske kjærleiksdialogar med manande gjentakingar, snart reint og skjært forteljarteater. Diktarisk er det avgjort ei bragd Vidar Sandem har gjort, for han har vove saman både poesi og kulturhistorisk baklys i desse lagnadene.

Men nokre gonger vert avstanden mellom formspråka litt for stor, eller overgangane kjem for brått, og da knirkar det ein smule i oppsetjinga.

Elles vantar det ikkje på inspirert skodespelararbeid. Kyrre Eikås Ottersen og Silje Skjemstad spelar Nikolai og Engel, båe med eit kraftfullt og festleg overskot, som sannsynleggjer livskampen til desse to og gir oss den aninga vi treng om det å vere kunstnar og kunstnarhustru i magre kår, i ei tid da det var vanskeleg å nå ut i verda, lenge før ein kunne surfe til utlandet på internett. Også dei lågmælte og vare augneblinkane tek dei to vakkert hand om, og hjarteleg gripande er den dobbelteksponerte sluttscena, der vi ser Nikolai døy i sjukehussenga, medan Engel sit trufast heime og syng borna i svevn.

Ståande applaus

Rundt hovudpersonane skaper Belinda Sørensen, Bjørn Myrholdt, Wiggo Lebsanfft og Karen Høie sprelske og skarpt oppfatta typar frå familie- og nabogalleriet, og Torbjørn Halvorsen har ei morosam og rørande scene som far til Engel, der han tillitsfullt let den purunge dottera trulove seg med han ho vil ha. Regissøren Mette Brantzeg har funne fellesnemnaren både i teksten og i ensemblet, og med hjelp av Einar Annar Evensen sin elegant opprissa scenografi står framsyninga til sjuande og sist staut på beina.

Det er både ei takksam og ei utakksam utfordring å presentere eit stykke om Astrup i Sogn og Fjordane. Det vil nok vere fullt opp av meiningar om kor ekte og kor historisk korrekt det er, for enno lever det mange som har kjent originalane. Men på premieren var det direkte etterkomarar etter Nikolai og Engel som reiste seg og innleia ståande applaus. Det får vi tru er eit godt varsel for haustturnéen til Sogn og Fjordane Teater.

Bent Kvalvik

© Dag og Tid

 

Ivar Aasen-almanakken -- Forfattaraviser
BESTILL HER


| Førstesida av denne utgåva | Abonnement | Arkiv | Lysingar |
| Butikk | Bladstova | Nett no |