Dag og Tid nr. 49, 4. desember 1997

Bøker:

Tomgang og prat

Framstillinga er uklar, og det eksistensielle alvoret som forteljaren jaktar på, blir ein påstand utan dekning i forteljinga, skriv Oddmund Hagen om romanen «Sykkelstativet. Og jeg» av Øystein Ziener.

Øystein S. Ziener:
Sykkelsttaivet. Og jeg.
Aschehoug  

Øystein S. Ziener har skrive fire diktsamlingar og to billedbøker sidan debuten i 1992. Han er med andre ord ganske produktiv, og den sjuande boka har han nyleg kome med, romanen Sykkelstativet. Og jeg. Roman og roman, En skråstrek i blått står som undertittel, og det indikerer at boka ligg noko til side for romanen i tradisjonell forstand. Rett og slett fordi boka manglar innhald, framdrift, personteikning slik ein roman normalt skal vise. I staden satsar Ziener på at ein stemningsskapande tomgang skal fange lesaren gjennom vel 200 sider. Han lykkast ikkje heilt med det.

Om å falle

Det handlar i det ytre om forteljaren, han som skriv historia, og om Roger'n, vennen som blir borte og likevel er til stades gjennom det som blir fortalt. Begge er 13 år, snart 14, midt i puberteten, midt i identitetskriser og dei vanskane som følgjer alderen. Det er ein drabantby, ein parkeringsplass, eit sykkelstativ, foreldre som går frå kvarandre, det er snø, holke, det handlar om å falle i overført betydning, og det handlar i siste instans om språket og språket sine grenser, det usagte.

Det handlar altså om å forelske seg i bestevennen, å kysse han og dermed falle ut av ein identitet og inn i ein annan utan at vennen følgjer med. Det er dette såre det handlar om. Å ane ei homofil legning, å ane at ein er annleis, utanfor.

Dette er Zieners stoff. Han har berørt det i fleire diktsamlingar frå den vaksne mannens synspunkt, men aldri før frå den sårbare ynglingens. Det er eigentleg ingen skildnad, det er snakk om å bli sett, å stå fram, å skrive fram noko som er maktpåliggande for den som fortel historia og samtidig er framandt for den som les.

Så spørst det om dette held i litterær forstand, om denne oppveksthistoria fenger i kraft av det som blir fortalt. «Det er ingenting å skrive om. Nesten,» står det ein stad, og denne utsegna dekker det meste av romanen. Språket er muntleg og dialektfarga og består av korte setningar og setningsrestar, rytmiske gjentakingar som er meint å kretse inn det usagte, men ender i tomgang og prat: «Det va'kke sånn det skulle værra. Det va'kke sånn det skulle bli. Det var sånn det var. Det var sånn det blei.» Denne kretsinga rundt det stilleståande fenger ikkje denne lesaren, og sjølv om den sår-muntre tonen gir ein del pussige og presise betraktningar, blir framstillinga uklar, og det eksistensielle alvoret som forteljaren jaktar på, blir ein påstand utan dekning i forteljinga.

Manglar perspektiv

På sett og vis er denne romanen tenkt som ein rapport frå drabantbyens ghetto, og dersom eit slikt liv er trist og grått og trivielt, kan ein seie at dette er vellykka. Likevel manglar det eit perspektiv ut over dei grensene drabantbyen set, og det er i denne mangelen på perspektiv at den ytre handlinga forsvinn. Og kva 13-åringar tenker og trur og kjenner inni seg, har andre uttrykt langt betre enn det Ziener greier.

Oddmund Hagen


© Dag og Tid

 

Ivar Aasen-almanakken -- Forfattaraviser
BESTILL HER


| Førstesida av denne utgåva | Abonnement | Arkiv | Lysingar |
| Butikk | Bladstova | Nett no |