Dag og Tid nr. 24, 12. juni 1997

Film:
Klassisk om Russlands tragedie

Ei klassisk russisk soge om ei kvinne som gjev seg over til lidinga og må betale ein høg pris.

Katia – kjærlighetens pris
Regi: Valeri Todorovsky
fransk-russisk 1994


Slike tragiske kvinnelagnader som historia om Katia Ismailova, har ein lang tradisjon i den russiske litteraturen; Tolstojs “Anna Karenina” er kanskje det fremste eksempelet. Regissør Valeri Todorovsky har med “Katia – kjærlighetens pris” ønskt å føre vidare denne stolte tradisjonen på film, men utan at det dermed er sagt at prosjektet held heilt den same standarden som dei litterære førebileta.

Regissøren har òg sagt om filmen at han refererer til det russiske samfunnet i dag (det vil seie 1994), og det er først og fremst der spenninga ligg. Ikkje det at pasjonsdramaet i seg sjølv er keisamt eller dårleg fortalt, men historia er i grunnen litt ordinær i all sin klassisisme.

Samtidsmetafor

Historia er lagt til ein landleg datsja og viser ikkje direkte til noko som har med den russiske samtida å gjere. Den godt gifte Katia let seg freiste av kjærleiken i form av ein møbelsnikkar og blir fanga av lidinga.

Til sist er det ikkje nokon veg tilbake. Katia er til slutt ikkje i stand til å leve utan denne mannen, og dermed er ho òg villig til å gjere kva det skal vere for å halde på han.

Om eg skal våge meg på ei tolking; metaforisk kan dette tyde at Russland let seg forføre av den vestlege kulturen, og det ender med tragedie. Prisen for å gje seg over til velstanden er for høg.

Ismailova

For ein som ikkje kjenner så godt til den russiske kulturen, kan kodane likevel sitje vel langt inne. No har eg likevel late meg fortelje at Ismailova, Katias etternamn, òg er namnet på ein stor marknad i Moskva.

På Ismailova-marknaden har handelsfolk frå heile Russland bydd fram varene sine til moskvaborgarar i hundrevis av år. No til dags er kundane turistar, og ein kan førestelle seg korleis det har endra marknaden til noko anna enn han var. Slike hint kan vere nok til at i alle fall russarar kan bli sett på sporet av den metaforiske meininga i filmen.

På originalspråket har filmen òg fått tittel etter ein russisk song som alle kan; “Podmoskovnye vechera” (“Moskvakveldar”), ei sukkersøt vise om hjarte og smerte. Ein nordmann kan med andre ord fort bli fattig på referansar i dette landskapet.

Fransk tone

“Katia” er produsert med midlar frå eit spesielt fond for austeuropeisk film i det franske kulturministeriet. Om dette er grunnen til at filmen har fått det eg vil kalle ein fransk tone, skal vere usagt, men stilen er faktisk nesten meir fransk enn russisk. Det gjer ingen ting.

Todorovsky har òg prøvd å gje filmen ein slags film noir-vri, ved å dreie kjærleiksdramaet over i detektivsoga. Det er likevel berre snakk om små drypp av politi og krim, og først mot slutten av filmen forstod eg kva detektiven eigentleg hadde i historia å gjere.

Det kan i alle høve gjere godt å sjå ei ekte tragedie i ei filmverd som er så altfor dominert av filmar som absolutt skal ende godt, same kva. Det kan vere tragisk nok. Leve Aiskhylos!
Hallvard Østrem

© Dag og Tid

 

Ivar Aasen-almanakken -- Forfattaraviser
BESTILL HER


| Førstesida av denne utgåva | Abonnement | Arkiv | Lysingar |
| Butikk | Bladstova | Nett no |